Wat zijn de economische gevolgen van de oorlog voor ondernemers?

Van herstel naar onzekerheid

Na de coronacrisis leek de economie stevig op weg naar herstel. De inflatie was hoog, maar werd aanvankelijk gezien als een tijdelijk gevolg van een snel aantrekkende vraag. De oorlog in Oekraïne heeft dat beeld ingrijpend veranderd. Sinds de inval van Rusland is de economische werkelijkheid blijvend verschoven en leven ondernemers met onzekerheid over kosten, prijzen en continuïteit.

De vraag die veel ondernemers bezighoudt is: wat betekent dit concreet voor mijn bedrijf, nu en in de komende jaren?

Handel en sancties: beperkte directe impact, grote indirecte gevolgen

Wie economen raadpleegt, krijgt uiteenlopende antwoorden. Toekomst voorspellen blijft lastig. Wel kunnen we kijken naar structurele ontwikkelingen.

De directe handelsrelatie tussen Nederland en Rusland was al vóór de oorlog fors afgenomen. Sinds de annexatie van de Krim in 2014 is het handelsverkeer met Rusland met ongeveer 50 procent gedaald. Het aandeel van Rusland in de Nederlandse export lag rond de 1 à 1,5 procent. Voor de economie als geheel is de directe schade daardoor beperkt, al zijn er bedrijven die sterk afhankelijk waren van Rusland of Oekraïne en die wél hard zijn geraakt.

De grootste impact zit in de indirecte effecten: het omvangrijke sanctiepakket, verstoringen in grondstoffenmarkten en vooral de energieprijzen.

Energieprijzen en grondstoffen: structurele druk

Energie blijft een sleutelrol spelen. Rusland was en is een belangrijke leverancier van gas, olie en andere energiebronnen. Hoewel Europa stappen heeft gezet richting alternatieve leveranciers, zijn energieprijzen structureel hoger en volatieler gebleven dan vóór de oorlog.

Dat raakt vooral de maakindustrie, de landbouw, de visserij en energie-intensieve sectoren. In het bijzonder de glastuinbouw heeft het zwaar: voor een aanzienlijk deel van de bedrijven staat de continuïteit onder druk door hoge gasprijzen.

Daarnaast domineren Rusland en Oekraïne ook andere grondstoffenmarkten, zoals die van nikkel, palladium, aluminium en kunstmest. De verstoring van deze markten zorgt voor aanhoudende prijsdruk in productieketens.

Voedselprijzen en koopkracht

Ook de voedselketen wordt geraakt. Oekraïne is een belangrijke exporteur van graan. Door oorlogshandelingen en verminderde inzaai is de beschikbaarheid structureel onzeker geworden. Dat werkt door in prijzen van brood, veevoer en andere voedingsmiddelen.

Ondernemers zien zich genoodzaakt hogere kosten door te berekenen. Dat raakt de koopkracht van consumenten. Wanneer de vraag afneemt, komt de economie als geheel onder druk te staan. Dit spanningsveld tussen kostenstijgingen en betaalbaarheid is inmiddels een blijvend aandachtspunt geworden.

Economisch perspectief: veerkracht, maar geen vanzelfsprekendheid

Macro-economische ramingen laten zien dat de Nederlandse economie tot nu toe relatief veerkrachtig is gebleken. Zelfs in sombere scenario’s blijft een diepe, langdurige recessie uit. De arbeidsmarkt is krap, de overheid kan haar verplichtingen nakomen en veel bedrijven passen zich aan.

Tegelijkertijd is dit geen reden tot zorgeloosheid. Sommige sectoren staan onder grote druk en onzekerheid blijft een bepalende factor. Paniek is daarbij een slechte raadgever: onrust en onzekerheid werken juist ontwrichtend voor economie en samenleving.

Tot slot: aandacht en bezinning

De economische gevolgen van de oorlog raken ondernemers direct, en ook RMU-leden bevinden zich in sectoren waar het water soms aan de lippen staat. Dat vraagt om onderlinge betrokkenheid, realisme en ondersteuning waar mogelijk.

Tegelijk mogen we deze ontwikkelingen ook plaatsen in een breder perspectief. De situatie herinnert ons eraan hoe kwetsbaar economische systemen zijn en hoe afhankelijk we blijven van vrede, stabiliteit en vertrouwen. Laten we daarom niet alleen oog hebben voor cijfers en scenario’s, maar ook blijven bidden voor hen die het zwaarst getroffen zijn. Voor ondernemers hier, én voor de mensen in Oekraïne voor wie oorlog geen economische realiteit is, maar dagelijkse strijd om te overleven.