Eerder op het werk verschijnen en loon: veelgestelde vragen

Werkgevers vragen soms of medewerkers eerder aanwezig zijn dan de officiële werktijd, bijvoorbeeld om alvast in te loggen of klaar te zitten voor het eerste telefoontje. Dat roept vragen op: moet die tijd worden betaald, is het overwerk en hoe zit het met vrijwillig eerder komen? In deze FAQ zetten we de belangrijkste punten op een rij. Let op: de cao speelt hierbij vaak een belangrijke rol.

Heb ik recht op meer salaris als mijn werkgever eist dat ik eerder op het werk verschijn?

Stel: uw werkdag begint om negen uur, maar uw werkgever wil dat u om kwart voor negen aanwezig bent zodat u klokslag negen kunt beginnen. Moet dat kwartier worden betaald als (over-)werktijd?

Het antwoord is afhankelijk van de cao. In sommige cao’s staat dat bepaalde vormen van kort overwerk niet hoeven te worden uitbetaald, bijvoorbeeld tot een kwartier na werktijd om werkzaamheden af te ronden.

Maar: als de cao daar niets over zegt en u bent wél verplicht om voor de normale werktijd eerder te beginnen of na werktijd langer te blijven, dan geldt die tijd als werktijd. Die tijd moet dan worden betaald.

Moet vrijwillige “eigentijd” worden uitbetaald?

Soms komt een medewerker uit eigen beweging eerder naar het werk om zich rustig voor te bereiden. In het voorbeeld uit de tekst ging iemand dagelijks al om half acht naar kantoor, terwijl de werkdag om half negen begon. Dat extra uur gebruikte hij om kranten en vakbladen te lezen. Later wilde hij die uren alsnog uitbetaald krijgen.

Belangrijk is de vraag: was dit verplicht of eigen initiatief?

• was het eigen keuze, zonder opdracht of verplichting van de werkgever?
  dan is er geen recht op loon over die tijd; het is dan echt “eigentijd”

• was het wél verplicht om eerder aanwezig te zijn en die tijd te besteden aan werkgerelateerde zaken?
  dan ligt het anders en kan er wel sprake zijn van werktijd die betaald moet worden

Vrijwillig eerder komen om u in te lezen kan zeker gewaardeerd worden, maar dat betekent niet automatisch dat het loonvordering oplevert.

Mag een werkgever tijd opeisen om “klaar te zitten” en moet dat worden betaald?

In een zaak bij de rechter ging het om een callcentermedewerker die verplicht was om iedere dag tien minuten vóór werktijd in te loggen en stand-by te zijn. In de cao stond dat extra gewerkte tijd boven de acht uur per dag als overwerk moest worden uitbetaald.

De werkgever vond dat de tien minuten geen werktijd waren, omdat de medewerker nog niet “productief” was. De rechter dacht daar anders over:

• vaststond dat de medewerker verplicht aanwezig moest zijn

• hij was al een keer aangesproken toen hij niet op tijd was

• er was dus geen sprake van vrijblijvendheid

Daarom oordeelde de rechter dat die tien minuten gewoon werktijd waren. Alle gewerkte uren moesten worden betaald; de medewerker kreeg een bedrag aan achterstallig salaris toegekend.

Hoe kan ik dit samenvatten voor mijn eigen situatie?

Samengevat:

• kijk altijd eerst in uw cao of daar iets over korte extra werktijd is geregeld

• als u verplicht eerder moet komen of langer moet blijven, is dat in principe werktijd die betaald moet worden

• komt u vrijwillig (zonder verplichting) eerder om uzelf in te lezen of rustig te starten, dan is dat in principe geen betaalde werktijd

Twijfelt u over uw situatie, dan is het verstandig uw cao te raadplegen of contact op te nemen met de RMU voor advies.

| Dit artikel is geschreven door Jan Schreuder