Gor Khatchikyan over zorg, geloof en integratie: ‘Dankbaarheid brengt je verder dan privileges’

Arts op de spoedeisende hulp, veelgevraagd spreker en voormalig winnaar van Premier Gezocht: Gor Khatchikyan kent het leven van binnenuit, zowel als vluchteling als professional in de zorg. In dit gesprek deelt hij openhartig hoe geloof geïntegreerd is in zijn werk, waarom echte integratie verantwoordelijkheid vraagt en welke roeping hij ervaart in christelijk Nederland.

‘Alles wat een gunst is, moet je eer bewijzen’

Gor Khatchikyan (32) werkt als arts op de spoedeisende hulp en is daarnaast actief als spreker. In 2013 won hij het tv-programma Premier Gezocht. Twee jaar later verscheen zijn boek Gelukzoeker, waarin hij zijn vluchtelingenachtergrond beschrijft.

Hoe ziet de spoedeisende hulp eruit door jouw ogen?

“Mijn houding als arts is dat ik geïnteresseerd ben in het leven van mensen. Ik wil welzijn bevorderen, niet alleen lichamelijk. Als het kan neem ik even tijd voor een gesprek. Wanneer ik op zondag werk, zeg ik weleens: ‘Binnenkomen op de spoedeisende hulp is toch anders dan in de kerk zitten. U had vast liever in de kerk gezeten?’ Vaak volgt dan een verhaal over waarom iemand al dan niet naar de kerk gaat.

Ook symbolen — tattoos, kettingen, foto’s — geven vaak aanleiding tot een gesprek. Symbolen dragen betekenis, en mensen vertellen daar graag over.”

Je praat open over je geloof op je werk.

“Soms vragen mensen of dat wel mag, alsof geloof iets engs is. Ik begrijp die angst niet: geloof hoort bij wie we zijn. Als er ruimte voor is, kan ik vragen waar iemand in gelooft of wat hem bezighoudt. Soms luister ik alleen maar naar iemand met een zwaar leven. Dat klein stukje erkenning raakt vaak diep.

Zolang ik mijn werk goed doe, vinden collega’s het prima. We verschillen soms van mening, maar dat mag. In elk beroep kun je verschil maken: door je gesprekken, door humor, door hoe je aanwezig bent.”

Hoe kijk je, jaren later, aan tegen integratie?

“Mijn advies is: help vluchtelingen, maar ontneem hen niet hun verantwoordelijkheid. Integratie mislukt vaak omdat wij ons eigen westerse wereldbeeld projecteren op mensen uit totaal andere culturen. Uit medelijden nemen we alles uit handen, maar daarmee ontneem je iemand ook de kans om te leren en verantwoordelijkheid te dragen.

Een voorbeeld: we regelen een taxi voor iemand uit het AZC die naar het ziekenhuis moet. In hun eigen land zou dat nooit gebeuren. We maken mensen afhankelijk. Ook christenen kunnen hierin naïef zijn: we willen geven, misschien in de hoop dat iemand ‘blijft’. Maar zodra de status binnen is, zijn ze soms weg. Ik zag dat gebeuren bij een kerkinitiatief.”

Jij integreerde snel. Hoe kwam dat?

“Het hangt af van wat je van huis uit meekrijgt. Bij mij was dat dankbaarheid. Als je dankbaar bent, wil je iets terugdoen. Alles wat een gunst is, moet je eer bewijzen. Die houding heeft me ver gebracht.”

Zie je spreken als een roeping?

“Toen ik begon, zeiden mensen vaak dat mijn woorden precies waren wat ze nodig hadden. De uitnodigingen namen snel toe en ik zag dat het spreken een behoefte vervulde.

Ik vroeg twee mannen mij te coachen. Eén van hen, mijn voorganger, zag een roeping op mijn leven. Natuurlijk wil ik Gods naam grootmaken, maar er zit voor mij ook gehoorzaamheid in. Soms heb ik geen zin in een spreekbeurt, maar dan doe ik het uit verantwoordelijkheid.”

Je komt in veel verschillende kerken. Hoe ervaar je die diversiteit?

“Het is typisch Nederlands om te verzuilen, ieder met zijn eigen stijl. Dat vind ik niet erg. Het wordt pas problematisch als mensen hun manier van geloven verheffen tot de manier.

Als spreker kan ik soms gevoelige onderwerpen benoemen die binnen een gemeente moeilijk bespreekbaar zijn. Omdat ik van buiten kom, wordt dat sneller geaccepteerd. Ik maak graag zichtbaar waar gewoontes vandaan komen. Voor antichristelijke dingen heb ik geen respect, dan zeg ik dat ook.”

Je doet veel verschillende dingen. Hoe houd je dat vol?

“Je moet beseffen: de aarde draait door zonder jou. Ik geef dingen makkelijk uit handen; iets hoeft niet perfect te zijn om goed genoeg te zijn. We creëren zoveel druk door alle kaders en verwachtingen. Mensen krijgen daar stress van.

Ik probeer mijn cortisolspiegel niet onnodig te laten stijgen, haha. Als je leert ontspannen, wordt het leven leuker en kun je beter functioneren.”

Wat is je lange termijn ambitie?

“In eerdere interviews zei ik dat ik iets in de politiek hoopte te doen. Dat zou kunnen, hier of in Armenië. Daar is zoveel te hervormen, daar zou ik graag aan bijdragen. Maar ik ben er ontspannen over. Veel dingen die mensen najagen, zijn uiteindelijk lucht.

Als God iets op mijn pad legt en ik herken Zijn hand daarin, dan ga ik. Niet op basis van eigen kracht.”

Hoe ziet succes er voor jou uit?

“Voor mij is Jozef een voorbeeld. Was hij succesvol toen hij in de gevangenis zat? Ja — omdat hij trouw bleef in wat hij deed. Dat wil ik ook: bekwaam zijn waar ik nu sta, me ontwikkelen, klein succes vinden in wat God mij vandaag toevertrouwt.

Misschien komt er een moment waarop ik mensen mag meenemen in beleid of organisatie. Maar ik geloof dat je eerst trouw moet zijn op de plek waar je bent. God bepaalt tijd en plaats. Jozef moest wachten; wij vaak ook.”