Het is een mooie ontwikkeling dat er meer aandacht voor ethische vraagstukken is binnen de zorg. Tegelijk zijn dit ook vraagstukken waarbij normen en waarden een belangrijke rol spelen. Dit kan zelfs van levensbelang zijn, bijvoorbeeld bij abortus of euthanasie. Bij gewetensbezwaar in de zorg spelen staan twee begrippen centraal: geweten en gewetensbezwaar.
Wanneer spreken we over geweten en gewetensbezwaar?
Ieder mens heeft een geweten. Dit is de ingeschapen kennis van goed en kwaad. Of anders gezegd: het geweten is een innerlijke reactie van de mens in besef van goed en kwaad. Daarnaast wordt het geweten gevormd door met name de opvoeding, religie en levenservaring.
Iemand komt in gewetensnood als hij door (werk)omstandigheden gedwongen wordt om dingen te doen of te laten, te zeggen of te verzwijgen, die niet overeenstemmen met zijn (christelijke) normen en waarden. Op dat moment is er sprake van een gewetensbezwaar. De ontstane gewetensnood leidt ertoe dat hij bezwaar zal maken tegen de gewenste werkwijze.