Afbouwen van werk richting pensioen: veelgestelde vragen

Niet iedere werknemer kan of wil volledig met vervroegd pensioen. Voor veel mensen is het aantrekkelijker om geleidelijk af te bouwen richting hun pensionering. Dat kan door minder te gaan werken, minder verantwoordelijkheden te dragen of via regelingen in de cao. In deze FAQ leest u welke mogelijkheden er zijn en waar u rekening mee moet houden.

Op welke manieren kan ik mijn werk afbouwen richting pensioen?

Afbouwen richting pensioen kan op verschillende manieren. De belangrijkste opties zijn:

• minder uren werken (arbeidsomvang afbouwen)

• verantwoordelijkheden afbouwen binnen de functie

• deelname aan een generatiepact wanneer de cao dat biedt

• maatwerkafspraken met de werkgever

• gebruikmaken van de RVU-regeling

• combineren van minder werken met (gedeeltelijk) vervroegd pensioen

Welke vorm passend is, hangt af van uw gezondheid, financiële situatie, cao en de mogelijkheden binnen uw organisatie.

Wat betekent minder werken voor mijn loon en pensioen?

Minder werken betekent minder loon en daardoor ook minder pensioenopbouw.
Dit is voor veel werknemers een drempel. Toch is het goed om te weten dat er in overleg met de werkgever afspraken kunnen worden gemaakt, omdat ook de werkgever belang heeft bij duurzame inzetbaarheid en een gezonde overgang richting pensioen.

Het afbouwen van werk geeft daarnaast ruimte voor kennisoverdracht aan jongere werknemers.

Wat houdt het afbouwen van verantwoordelijkheden in?

Niet alleen het aantal uren bepaalt de belasting van een functie. Ook het afbouwen van verantwoordelijkheden kan bijdragen aan een gezonde overgang naar pensioen.

Door tijdig verantwoordelijkheden over te dragen:

• vermindert de werkdruk

• neemt de kans op ziekteverzuim af

• ontstaat rust in de laatste fase van het werkzame leven

Dit onderdeel is minstens zo belangrijk als het verminderen van uren.

Wat is het generatiepact en hoe werkt het?

In verschillende cao’s zijn afspraken gemaakt over het generatiepact, waarin het afbouwen van werkuren wordt gecombineerd met gedeeltelijk behoud van loon en volledige pensioenopbouw.

Een veelvoorkomende variant is de 80/90/100-regeling:

• 80% werken

• 90% loon

• 100% pensioenopbouw

Andere varianten zijn bijvoorbeeld 60/80/100 of 70/80/100. Deelname is vaak alleen mogelijk als zowel werkgever als werknemer instemt (dubbele vrijwilligheid).

Wat als mijn cao geen afspraken heeft over afbouwen van werk?

Wanneer de cao niets regelt, moet afbouw via maatwerk worden afgesproken. Werkgever en werknemer moeten dan samen tot een regeling komen.
Belangrijke onderdelen die in zo’n maatwerkafspraak kunnen voorkomen:

• minder uren via (gedeeltelijk) onbetaald verlof

• afspraken over behoud van pensioenopbouw

• overdracht van taken en verantwoordelijkheden

• deskundig advies via HR of de RMU

In alle gevallen is goed overleg noodzakelijk.

Wat is de RVU-regeling en kan ik daarmee stoppen vóór mijn AOW-leeftijd?

De Regeling voor Vervroegde Uittreding (RVU) maakt het fiscaal mogelijk om maximaal drie jaar vóór de AOW-leeftijd te stoppen met werken. Kenmerken:

• een maandelijkse uitkering (in 2023: € 2037 bruto per maand)

• de werkgever betaalt deze kosten

• gebruik is afhankelijk van cao-afspraken en medewerking van de werkgever

• geen wettelijk recht voor werknemers

De RVU zou eerst gelden tot en met 2025, maar er ligt een motie om deze te verlengen en te verruimen. Meer duidelijkheid volgt waarschijnlijk in de tweede helft van 2023.

Hoe werkt afbouwen via onbetaald verlof?

Wanneer minder werken wordt gecombineerd met volledige pensioenopbouw, wordt dit vaak vormgegeven via (gedeeltelijk) onbetaald verlof. Let op:

• gedeeltelijk ontslag is vaak geen optie, omdat pensioenregelingen volledige opbouw bij gedeeltelijke beëindiging niet toestaan

• de afname van arbeidsomvang via verlof mag meestal maximaal 50 procent bedragen

Kan ik minder werken combineren met vervroegd pensioen?

Ja. Minder werken kan worden aangevuld met een (gedeeltelijk) vervroegd pensioen.
Het is fiscaal toegestaan om pensioen naar voren te halen en ondertussen volledige pensioenopbouw voort te zetten.